Sobibór

I. CHARAKTERYSTYKA SOŁECTWA

Etiologii nazwy wsi Sobibór upatruje się w elementach miejscowego krajobrazu i przyrody. Sąsiedztwo lasów decydować miało o pochodzeniu nazwy wsi. Legenda mówi, że: „wieś się Sobibór nazywa, bo tutaj bardzo duży las był i bardzo dużo sów w nim. Komory były 1 dziuple i one tam siedziały. Tak, że na początku to się mówiło Sobibór. Hrabina to nawet dużo wypchanych tych sów miała, ale po wojnie parobki to wszystko pokradły”. Natomiast nazwa bDubnik wywodzi się od dużej ilości starych dębów, rosnących na tej kolonii, od ukraińskiego słowa Duby — Dęby.

1. POŁOŻENIE, POWIERZCHNIA, LICZBA LUDNOŚCI

Miejscowość Sobibór położona jest w północno-wschodniej części województwa lubelskiego, w powiecie włodawskim. Administracyjnie jest sołectwem należącym do gminy Włodawa. Sobibór położony jest w południowo-wschodniej części gminy Włodawa, na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim w obrębie Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. Miejscowość ta sąsiaduje: od północy z Orchówkiem, od zachodu ze Żłobkiem, od południa z Wołczynami, od południowego zachodu z Sobiborem Stacją, a od wschodu z graniczną rzeką Bug. Na obszarze sołectwa Sobibór przy tzw. Dubniku, stykają się granice trzech państw: Polski, Ukrainy i Białorusi.

Miejscowości rozciąga się wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 816 Terespol — Kodeń — Sławatycze – Włodawa-Dorohusk – Horodło — Zosin, tzw. „Nadbużanki” oraz drogi gminnej biegnącej przez wieś Sobibór do Wołczyn i tu łączy się z drogą wojewódzką nr 816.

Sołectwo Sobibór zajmuje 3012,36 ha powierzchni (liczone wspólnie z Sołectwem Sobibór Stacja), z czego grunty orne — 466,08 ha, łąki — 162,66 ha, pastwiska — 69,90 ha, lasy — 1865,23 ha, grunty zadrzewione — 133,32 ha, tereny budowlane — 31,72 ha, inne, w tym niepżytki -251,73ha.

Osob należy do lepiej zaludnionych sołectw w gminie Włodawą. Według stanu na 16 miejscowości gminy Włodawa.
—” Na tanie golectwa Sobibór istnieją następujące obiekty nazewnicze: Białe Bagno (Białe, Biłe Bahnno) — bagno otoczone białym piaskiem, Biała Góra — zarośnięta piaszczysta AO górka, Bojkowe Bolota — bagno, Bug — rzeka, Dęby — łąki i las, Dodatki — prawdopodobnie położone na polu o nazwie Las, Droga Traktowa (Gościniec Trakt) — droga, Dubnik (Sobibór Dubnik) — teren, na którego skraju rosną dęby, kiedyś pola i kolonie, dziś głównie las, Dubnik Pierwszy — największa kolonia w Dubniku, Dubnik Drugi — kolonia, IDubnik Trzeci – najmniejsza kolonia w |Dubniku, dziś tylko jedno gospodarstwo, Galantowa Zahruda – | kiedyś gospodarstwo rolne, dziś las, nazwa z Orchówka, Humniczka — nazwa pochodzi od „gumna”, dziś pastwisko, Kantarka – koryto Bugu i starorzecza ułożone w kształt kantaru, dziś zalesione pastwisko, Kapitanyha — łąki, które niegdyś stanowiły części kapitanatu w Lucie, Kolano (Szyja) — starorzecze w kształcie szyi, Lipka — las, Las (Lis) — pola i łąki, kiedyś las, Lotnisko — pola, w 1944 było tu polowe lotnisko, Luciańskie – las, kiedyś należący do Luty, Łuczka — zalesione pastwisko i liczne starorzecza, Maczułeńskie Bołoto – bagno, w którym moczono konopie, Ogrodziec (Horodziec) — las, który był ogrodzony, aby chronić lotne piaski, Olszyna – pola i łąki, Orzechawica (Księżowskie, Orchowo, Orzechowe) — jezioro niegdyś należące do księdza z Orchówka, Osowy Grąd (Osina) – pastwisko, Ostrów — las, Oszyberyha — las, kiedyś pola użytkowane przez Żyda Oszorbera, Pasyka — pola, kiedyś dworska pasieka, Popówka (Probostwo) — las, bagno i pola, Prosik — droga oddzielająca grunty chłopskie, wytyczona podczas regulacji, prostowania Bugu, Reczka – łąka należąca kiedyś do popa, obiekt wróżb, Reforma (Folwark, Folwark Sobibór) — pola i łąki, Siedlisko (Osiedle) — pola, Sosnowiec — jeziorko z sosną na brzegu, Stary Serwitut (Kurwidołek, Olejny Lasek, Serwitut) — las będący niegdyś serwitutem, położony w uroczysku z bagnem Oleniacze w Źłobku; podłoże jest bardzo nierówne, trudne do przejechania i przeklinane, miejsce schadzek, Stawy — stawy, Struga — rzeczka, Szerokie – las, pastwisko i starorzecza, Woszymoniu Bużysko (Wyszymoniowe Bużysko) — starorzecze, należące do Ohymczuka, przezywanego Woszymoniu, Wyrąb — las, Zahoryhawycia — las, kiedyś pole, nazwa z Orchówka, Zawory (Maczułeński Riw) — rów kopany przed uwłaszczeniem, Zosin — łąki i pola, kolonia.
Sobibór posiadał następujące nazwy urzędowe: Sobibór-Dubnik — osada wsi Sobibór, Dubnik — rodzaj miejscowości – wsi, Żosin — część wsi Sobibór, które w wyniku konsultacji z mieszkańcami zostały zniesione uchwałą Rady Gminy Włodawa z dnia 31 marca 2008 roku.

2. HISTORIA

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1414 roku, wówczas nosiła nazwę Szobvebory. W 1564 roku wieś zwano Sobieborz, a od 1749 roku = Sobibor. Pierwsze inłormacje o cerkwi istniejącej w tej miejscowości pochodzą z lat 1537 i 1620. $obibór należał do tranciszkanek z Brześcia, potem bernardynek. W 1637 roku zbudowano nową cerkiew t erygowano paratię unicką. Jej fundatorką była ihumenia żeńskiego klasztoru w Brześciu: „Roku Paiskiego 1657 ja Benigina Ruszkowska (przyj. siostra zakonna, frauciszkanka) za zgodą urzędu konwentu Zakonu Sw. Franciszka w Brześciu, funduję cerkiew (przyp. Unickq) we wsi Sobibór(…). Kolejną wzmianką o wsi jest informacja z 1640 roku w żydowska „Księdze Pamięci”, w której wymienia się, że „do Włodawy przynależały następujące miasteczka i wsie, w których mieszkały liczniejsze rodziny żydowskie: Osowa, Okuninka, Olszanka, Holeszów, Hola, Adampol, Brus, Dubeczno, Dołhobrody, Hańsk, Wytyczno, Wyryki, Wotczyny, Wołoskowola, Zbercże, Żuków, Nahajki, Horostyta, Luta, Macoszyn, Marianka, Sobibór, Suchawa, Smolary, Stulno, Stawki, Piszcza, Pulemiec, Pulmo, Orchotwo Polskie, cyców, Kaplonosy, Kołacze, Kodeniec, Kosyń, Różanka, Orchowo Ruskie, Suszno, Szuminka i jeszcze inne . Miejscowość wymieniono również na mapie Galicji Zachodniej Heldensfelda z lat 1801-1804. W 1826 roku Sobibór znajduje się na mapie województwa lubelskiego. W 1818 roku w Sobiborze istniały dwa młyny, które w 1843 roku Wojciech Kunicki przekazuje w wieczystą dzierżawę synowi Markowi Kunickiemu.

Od zarania swego istnienia nadrzędną funkcją Sobiboru była obsługa instytucji kościelnych, początkowo franciszkanek i bernardynek w Brześciu (wiek VII), potem parafii Stulno (wiek XVIII). Decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego w 1826 roku dobra przechodzą na Skarb Państwa, a parafii Stulno pozostawiono jedynie wykos siana. W dniu 27 czerwca 1839 roku majątek od Skarbu Państwa nabywa Wojciech Kunicki, płacąc 84 tys. rubli rosyjskich. Od tego momentu dotychczasowy folwark przekształcony zostaje w ośrodek mieszkalno-gospodarczy. Wzniesiono dwór i zabudowania dworskie oraz utworzono ogród dworski.

Po likwidacji unii w Królestwie Polskim w 1875 roku sobiborska cerkiew unicka została zamieniona na prawosławną. Odnowiona została w 1844 roku. Uległa zniszczeniu w 1929 roku. W Sobiborze znajdowała się gmina i parafia prawosławna, natomiast mieszkańcy wyznania rzymsko-katolickiego należeli do parafii w Orchówku. Istnieje tu również szkoła początkowa i sąd gminny i cegielnia. Ówczesna gmina Sobibór graniczyła z gminami: Bytyń, Hańsk, Wyryki i Włodawa. Siedzibą urzędu gminy było Zbereże. W obrębie gminy istniały trzy szkoły początkowe w Sobiborze, Zbereżu i Ossowie. W skład gminy wchodziły: Ossowa, Sobibór, Zbereże i Żłobek. Od 1880 roku Sobibór stanowił jedną całość z dobrami Żłobek, w sumie 4427 mórg. Dobrze prosperujący majątek w 1905 roku powiększono o Stulno. W tym samym czasie sporą część ziem majątku odkupują okoliczni chłopi. W 1909 roku część ziemi folwarku nabywają zakonnicy prawosławni z Włodawy. W 1924 roku majątek podzielono na dobra Przybysz, Zosin i Sobibór. Sobibór stał się własnością Leokadii klZbiety z Łuczyńskich i Józefa Kiersnowskich. Nowi właściciele zreorganizowali majątek.

Przestała funkcjonować cegielnia, młyn wodny i browar. Cały majątek składał się z 63 ha gruntów ornych, 2 ha sadów i ogrodów, 12 ha łąk, 16 ha zarośli, 2 ha dróg i 1/3 ha wód. Niestety rozwój majątku zatrzymał kryzys lat dwudziestych. Majątek w 1931 roku został wydzierżawiony inżynierowi Józefowi Kernowi. Budynek dawnego browaru kupuje Franciszek Sowa, zamieniając go z czasem na stodołę. W 1939 roku we dworze mieszkają uciekinierzy z centralnej Polski, od 1940 roku mieści się w nim placówka graniczna, po 1945 roku jednostka Wojsk Ochrony Pogranicza. W 1968 roku przekazany został oświacie i od tego czasu we dworze mieści się szkoła podstawowa. W rządówce mieszkają nauczyciele.

W 1905 roku w gminie Sobibór mieszkało: 2176 katolików (17,7% wszystkich mieszkańców), 9475 prawosławnych (77,1%), 9 ewangelików (0,1%), 621 Żydów (5%). Razem gmina liczyła 12281 mieszkańców. Na mapie Józefa Michała Bacewicza z ilustrowanego atlasu Królestwa Polskiego z 1907 roku nazwano wieś Sobibor i należała wówczas do Guberni Siedleckiej.

W 1926 roku w Sobiborze mieściła się siedziba gminy z przynależnościami: Huta Józefów, Józefów, Kniaźże, Laski, Macoszyn, Majdan Stoleński, Stulno, Uhruska, Wola Uhruska, Wołczyny, Zezulka. W okresie tym wieś Sobibór liczyła 284 mieszkańców. Od 1935 roku a w skład gromady Sobibór wchodziły: Sobibór wieś, Sobibór folwark, Sobibór kolonia, Zozin (Zosin) kolonia, Sobibór Popówka, Sobibór stacja kolejowa i Sobibór Nadleśnictwo.

Okres II wojny światowej Sobibór przeżył dotkliwie. W okresie zimy 1939-1940r. Niemcy przywieźli znaczny transport jeńców polskich narodowości żydowskiej na stację Sobibór, oznajmiając, że zostają uwolnieni. Jednak obstawione wokół pociągu karabiny maszynowe wystrzelały wszystkich jeńców. Było ich ponad 100. Trupy zamordowanych jeńców wywieziono na cmentarz żydowski we Włodawie. Kolejna egzekucja ludności żydowskiej nastąpiła w 1940 roku, kiedy to rozstrzelano na stacji kolejowej 200 Żydów.
Zimą 1941/1942 podczas akcji rekwirowania futer należących do Żydów, hitlerowcy rozstrzelali Żyda Pereza Schermanna. Jesienią 1942 roku przeprowadzono masową likwidację żydów przez oddziały SS w poszczególnych miejscowościach gminy Sobibór. Żydzi byli wyrzucani ze swoich domów i pędzeni całymi rodzinami do getta we Włodawie. Wielu z nich, widząc niebezpieczeństwo, uciekło do lasu. W okresie zimy 1942-13 schronieni w lesie Żydzi na skutek mrozów zamarzli masowo, siedząc na pniach drzew.

Najtragiczniejszym wątkiem historii Sobiboru jest istnienie przy oddalonej stacji kolejowej hitlerowskiego obozu zagłady. Obóz funkcjonował w latach 1942-1944. Stracono tu około 250 tys. ludzi – głównie Żydów z Polski, Rosji, Austrii, Czechosłowacji, Francji Niemiec i Holandii. 14 października 1943 roku w obozie wybuchł bunt pod przywództwem radzieckiego oficera Aleksandra Peczorskiego. Podczas walki zginęło okolo 300 więźniów. Około 600 więźniom udało się uciec, z czego połowę wyłapano i stracono. Po tym wydarzeniu Niemcy zlikwidowali obóz, starając się zatrzeć jego ślady. W 1965 r. dla upamiętnienia ofiar zbrodni na terenie dawnego obozu, niemal całkowicie porośniętego obecnie sosnowym borem, stanął monumentalny pomnik, obok którego usypano kopiec z popiołów ludzkich. W hołdzie pomordowanym ofiarom, co roku w październiku
organizowany jest Ogólnopolski Bieg Pamięci Ofiar Hitlerowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze. W 1993 roku utworzono tu Muzeum Byłego Hitlerowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze. Placówka funkcjonuje jako filia Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego we Włodawie.

10 sierpnia 1944 roku powołano w Sobiborze pierwszą po wojnie Radę Narodową Gminy Sobibór. W jej skład wchodził m.in. Kuźma Źlebik z Sobiboru. W 1945 roku sołtysem wsi był Józef Kozłowski, a sekretarzem wsi Stefan Denysiuk. W 1946 roku we wsi mieszkało 147 rodzin ukraińskich. W tym czasie w skład sołectwa Sobibór wchodziły wieś, kolonia, stacja kolejowa Sobibór, Dubnik kolonia i Zosin folwark. Dawniej wieś zamieszkana była niemal wyłącznie przez ludność ukraińską. W 1945 roku Ukraińców wysiedlono do ZSRR, a na ich miejscu osiedlili się Polacy z wiosek zza Buga. Tak wspominają tamten czas osiedlający się w Sobiborze: „Do 1946 roku to była ukraińska wieś. W 1946 ich wszystkich za Bug wywieźli. Jak my tu przyjechali, to one nas karmiły, bo takie dobre ludzie były, że nie wiem. Bo nas Niemiec za Bugiem spalił (…) Ale jak Ukraińcy zobaczyli, że Polacy to takie ostre ludzie, to wyjechali. A te domy to posprzedali jakimś ludziom na drugą wieś, bo tu kiedyś to gęściutko było. Dom przy doniu stał, nie tak ja teraz. Koniec wojny 1 Akcja „Wisła” zapoczątkowały zmiany w krajobrazie wsi. Miejscowość zmniejszyła się, a jej zabudowa przerzedziła. Opustoszałe i osuszone grunty rolne zalesiano. Dziś większość tego terenu zajmują lasy, nadając krajobrazowi charakter leśny. Po dawnych miejscowościach, koloniach, polach i innych obiektach pozostały m.in. nazwy miejscowe nadawane od wielu pokoleń, głównie przez ludność posługującą się językiem ukraińskim. Skutecznie przeprowadzona Akcja „Wisła”, w odróżnieniu od północnej części gminy Włodawa i osiedlenie repatriantów z ZSRR sprawiło, że do dziś mało mieszkańców terenów położonych na południe od Włodawv mówi gwarą ukraińską.

Po nowym podziale administracyjnym powiatu włodawskiego w 1954″ roku miejscowość Sobibór należała do Gromadzkiej Rady Narodowej w Sobiborze. Od 1990 roku Sobibór należy do gminy Włodawa.

3. PRZESTRZENNA STRUKTURA MIEJSCOWOŚCI

Sobibór usytuowany jest w południowo — wschodniej części gminy Włodawa, w powiecie włodawskim i województwie lubelskim. Od wschodu graniczy z Ukrainą, na południu z sołectwem Wołczyny, od zachodu z sołectwem Żłobek, zaś od północy z
sołectwem Orchówek.

Sobibór usytuowany przy drodze wojewódzkiej nr 816 relacji: Terespol – Kodeń – Sławatycze – Włodawa — Dorohusk — Horodło — Zosin, dla której w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego ustalono parametry techniczne i użytkowe klasy „G” (główna). Zapewnienie tej klasy wymaga modernizacji drogi i budowę obwodnicy miasta Włodawy. Droga, zwana również „Nadbużanką”, będzie ważnym pasmem aktywizacji turystycznej w terenach przygranicznych (istniejące i planowane przejścia graniczne).

Przez miejscowość przebiegają także drogi gminne, w tym droga gruntowa usytuowana przez Dubnik oraz droga gminna Sobibór-Wołczyny, stanowiąca odnogę drogi wojewódzkiej.

Zabudowania we wsi Sobibór są zwarte zlokalizowane wzdłuż dróg wojewódzkiej i gminnych. Jedynie kilkanaście domów usytuowanych w Dubniku zlokalizowanych jest w odległości kilkuset metrów od centrum wsi położonej przy zbiegu drogi wojewódzkiej i gminnej. Dubnik charakteryzuje się bardziej rozproszoną zabudową, oraz mieszaną formą budownictwa. Obok kilku budynków zagrodowych, każdego roku powstają tu budynki przeznaczone w celach funkcji rekreacyjnych. Ponadto, budowane tam są domy mieszkalne dla osób na emeryturze, zamierzających wyprowadzić się z miast.

Centrum wsi jest wyznaczone usytuowaniem świetlicy wiejskiej, przystanku autobusowego, kościoła i boiska piłkarskiego. Zabudowania zlokalizowane są wzdłuż drogi wojewódzkiej i dalej ciągną się przy drodze gminnej. We wsi Sobibór dominują zabudowania zagrodowe (budynki mieszkalne jednorodzinne wraz z gospodarczymi.) oraz kilka obiektów przeznaczonych do prowadzenia agroturystyki. Ponadto po Państwowym Gospodarstwie Rolnym pozostały dwa zamieszkałe budynki wielorodzinne zlokalizowane przy drodze wojewódzkiej.

W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminv Włodawa uchwalonego uchwala Rady Gminy Włodawa w dniu 7 czerwca 2005r. dominuje tu zabudowa zagrodowa z możliwością zabudowy mieszkalnej. Ponadto wskazana jest tu lokalizacja usług turystycznych (agroturystyki) oraz możliwość zabudowy letniskowej. Tereny oddalone od wsi wskazane są do zalesień. Teren sołectwa otoczony jest lasami, w większości administrowanymi przez Nadleśnictwo Sobibór, a do strony wschodniej doliną z pięknym widokiem na rzekę graniczną Bug.

II. INWENTARYZACJA ZASOBÓW SŁUŻĄCYCH ODNOWIE MIEJSCOWOŚCI

1. ZASOBY PRZYRODNICZE

Pod względem administracji leśnej Sobibór leży na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Sobibór — leśnictwo Dubnik. Sołectwo usytuowane jest w obszarze Natura 2000, Dolinie Środkowego Bugu PLB 60003, Poleskim Obszarze Chronionego Krajobrazu oraz otulinie Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto w granicach ewidencyjnych Sobiboru znajdują się dwa rezerwaty przyrody „ Magazyn ” i „Orchowe” Natura 2000, Dolina Środkowego Bugu PLB 60003, która na terenie gminy Włodawa obejmuje duże obszary usytuowane od drogi „Nadbużanki” do koryta rzeki Bug. W całości
ostoja obejmuje górny i środkowy polski odcinek doliny Bugu (do Terespola). Dominują tu łąki i pastwiska, mniejszy udział mają zakrzewienia, pola uprawne, pozostałości lasów lęgowych. Gatunki ptaków które stanowiły podstawę kwalifikacji obszaru to m. in. bąk, błotniak łąkowy, błotniak stawowy, bociany (biały iczarny), derkacz, dzięcioł czamy, głuszec, orlik krzykliwy, ortalon, puchacz, rybitwy (białowąsa, czarna i rzeczna), zimorodek. Ochrona ostoi „Dolina Środkowego Bugu PLB 60003 wymaga generalnie dotychczasowego użytkowania terenu. W jej obszarze zakazuje się jakiejkolwiek zabudowy kubaturowej lub liniowej. Naturalny reżim Bugu decyduje o tworzeniu się rozlewisk roztopowych i okresowego utrzymywania się rozlewisk w zagłębieniach i wypełnionych wodą starorzeczach. Takie środowisko sprzyja rozwojowi ptaków, ze względu na znaczną ilość pożywienia, drzew na których zakładane są gniazda oraz brak zakładów przemysłowych.

Drugim obszarem pod względem znaczenia obejmującym swym zasięgiem wieś Sobibór jest Poleski Obszar Chronionego Krajobrazu. Obszar został utworzony w 1985r. dla ochrony cennych walorów krajobrazowych, zróżnicowanych ekosystemów tej części Polesia lubelskiego, oraz możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem. Oprócz ważnej funkcji ochronnej spełnia ważną rolę w systemie obszarów chronionych dawnego woj. Chełmskiego, a obecnie funkcjonalnie powiązany z ESOCH woj. Jubelskiego.

Ża właściwe gospodarowanie obszarem, odpowiadał najpierw Wojewoda Chełmski, a po zmianie administracyjnej Wojewoda Lubelski, który rozporządzeniem nr 52 z dnia 28 lutego 2006r. wprowadził zasady zagospodarowania i użytkowania Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Wspomniane rozporządzenie wojewody określa generalne zasady zagospodarowania przestrzennego w omawianym obszarze: realizację nowych inwestycji lub modernizacja istniejących nie może kolidować z nadrzędną funkcją Obszaru i obniżać jego wartości przyrodniczych i krajobrazowych. W przypadku istniejących uciążliwych budowli lub urządzeń należy podejmować prace zmierzające do zmniejszenia ujemnego oddziaływania tych obiektów na środowisko przyrodnicze; na terenie Obszaru mogą być lokalizowane obiekty o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w miejscach wyznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego, o ile nie kolidują z zasadniczą funkcją ekologiczną obszaru i nie prowadzą do przekroczenia odpowiednich wskaźników chłonności turystycznej; Wojewoda w drodze rozporządzenia nakazał szczególną opieką objąć obiekty zabytkowe kultury materialnej oraz miejsca pamięci narodowej. Wskazał na rewitalizację zespołów istniejącej zabudowy, (w szczególności obiektów zabytkowych) oraz promowanie tradycyjnych cech architektury.

Tożsame z granicami obszaru POCK są otuliny Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. Jest to kolejny obszar ochronny utworzony w 1983 r. obejmujący Sołectwo Sobibór. Jego powierzchnia wynosi 10 tys. ha i jest on otoczony strefa ochronną o powierzchni 9 tys. ha. Park chroni jeden z nielicznych już w Polsce obszarów przypominających dawne Polesie, z jego charakterystycznymi krajobrazami i ekosystemami. Rzeźba terenu jest tu mało urozmaicona, jedynie miejscami występują niewysokie wydmy. Charakterystyczną cechą parku jest występowanie obok siebie terenów suchych i piaszczystych oraz znacznych obszarów podmokłych i zabagnionych, co tworzy mozaikowy układ siedlisk. Niemal cały park porastają zwartym kompleksem Lasy Sobiborskie, wśród których zdecydowanie dominują różne typy borów, od ubogich borów suchych na wydmach i piaszczystych równinach po bory bagienne na podłożu torfowym. Większe powierzchnie w bagnistych obniżeniach zajmują także olsy. Wśród lasów występują jeziora — jest ich w parku siedem — o na ogół bagnistych i niedostępnych brzegach oraz liczne torfowiska z reliktową roślinnością bagienną, porośnięte skarłowaciałym lasem lub pokryte bezdrzewnynu turzycowiskami. Lasy Sobiborskie stanowią także wielką ostoję zwierzyny. Stale przebywa tu kilka wilków, stado losi, jeleni, saren, liczne bobry, występuje tu także wydra. Na obszarze SPK występuje bogata ornitofauna, zwłaszcza jeśli chodzi o ptaki drapieżne oraz wodno-błotne. Największą osobliwością Parku jest jednak licząca kilkaset osobników populacja ginącego w Polsce żółwia błotnego, oceniana na najliczniejszą w Europie. Dla ochrony miejsc bytowania i rozrodu żółwi utworzono we wschodniej części parku duży
rezerwat „Zółwiowe Błota” o powierzchni ponad 700 ha.

Lasy Sobiborskie dzierżawione są przez Koło Łowieckie „Kaczuszka” Myśliwi oprócz polowań mają obowiązek prowadzenia gospodarki łowieckiej na swoich terenach wspólnie z Nadleśnictwem i Dyrekcją Parków. Lasy sobiborskie zamieszkują jelenie, sarny | dziki, śródleśne, podmokłe tereny zamieszkują również łosie. Bogactwo jagód i grzybów w sobiborskich lasach jest wykorzystywane przez miejscową ludność. Źródła historyczne podają, że niegdyś na pobliskich łąkach na przełomie września i października odbywały się wielkie „sejmiki” zbierających się do odlotu żurawi.

Poza obszarami chronionymi i parkami w granicach Sołectwa znajdują się dwa fezerwaty przyrody. Rezerwat Magazyn o powierzchni 51,28 ha zlokalizowany jest w odległości 1 km na południe od wsi Sobibór, bezpośrednio przy drodze wojewódzkiej nr 816. Przedmiotem ochrony jest rozległe bagno wypełnione torfem z unikatową florą torfowiskową i bagienną. o wydłużonym kształcie; długie na około 3,5 km i szerokie średnio na około 500 — 600 m. Rezerwat charakteryzują wybitne walory krajobrazowe 1 florystyczne; najcenniejsza roślinność torfowiskowa na torfach wypełniających niegdyś zbiornik wodny oraz olsy i bory mieszane bagienne; Osobliwością rezerwatu są gniazdujące tutaj: puchacz — największa europejska sowa i bocian czarny. Drugi rezerwat położony w granicach Sołectwa to Jezioro Orchowe, położone w północnej części parku i zajmuj powierzchnię 58,03 ha. Dawniej nazywane Orzechawica, Orchowo, Orzechowe lub Książęc ponieważ jezioro niegdyś należało do Księdza z Olchówka. Rezerwat powstał w 1996 roku i ma za zadanie zachować w stanie naturalnym niewielkie jezioro (8,1 ha) z otaczającym go torfowiskiem z unikatową florą naczyniową. Jest to pozostałość rozległego niegdyś rozlewiska wypełniającego się obecnie torfowiskiem przejściowym. Występuje tu szereg rzadkich i chronionych roślin: rosiczki (trzy gatunki), goryczka wąskolistna, storczyk krwisty, grzybienie, a w otaczających torfowisko borach sosnowych -— lepnica litewska, unikatowy gatunek florystyczny.

Sobibór

 

 

 

 

 

 

Sobibór