




Polesie Lubelskie
Kraina jezior, moczarów i bagien
Drogi Turysto ! Znajdujesz się w Polsce środkowo-wschodniej, w dorzeczu dwóch rzek: Wieprza i Bugu, w przepięknej krainie jaką jest Polesie Lubelskie. Ten, do niedawna ubogi i zacofany region, kojarzący się wielu osobom ze słowami pieści pt. „Polesia czar”, dziś ma inny charakter. Dzika i nieujarzmiona przyroda, o której mówi ta piękna nostalgiczna, przedwojenna pieśń, pozostała już tylko na wybranych fragmentach. Odznaczają się one nadal niepowtarzalnym pięknem jezior, moczarów i torfowisk, bogactwem rzadkiej interesującej flory i fauny oraz dużym zróżnicowaniem siedlisk i zbiorowisk roślinnych.
Staraniem wielu ludzi najcenniejsze formy przyrody, zarówno ożywionej jak i nieożywionej, w ciągu wielu dziesięcioleci uzyskiwały status prawnej ochrony. Powstawały więc pomniki przyrody, rezerwaty, parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu. Ukoronowaniem tych działań było utworzenie z dniem 1 maja 1990 roku Poleskiego Parku Narodowego, pierwszego w Polsce parku narodowego o charakterze wodno-torfowiskowym.
Zwiedzając naszą krainę przekonasz się, że niezwykle interesującej przyrodzie towarzyszy nie mniej interesująca, barwna historia. Historia jakże często tragiczna, gdyż wiąże się ona niejednokrotnie z ofiarą najcenniejszej wartości, jaką jest życie ludzkie składane w obronie Ojczyzny. Wędrując po naszej krainie natkniesz się również na ślady wybitnych postaci historycznych. To tutaj w Sosnowicy przeżył swój nieszczęśliwy romans Tadeusz Kościuszko. Tutaj na tej ziemi został ranny ksiądz Stanisław Brzóska, jedna z czołowych postaci powstania styczniowego. To w okolicy wsi Wytyczno w październiku 1939 roku rozegrała się jedna z dramatyczniejszych bitew stoczonych przez Wojsko Polskie z Armią Czerwoną. To na tej ziemi lała się krew niewinnych unitów prześladowanych za przekonania religijne. To tylko kilka nielicznych, przytoczonych przykładów. Inne poznasz wędrując po krainie jezior, moczarów i bagien.
Dlatego też Twojej wędrówce po Polesiu, oprócz zachwytu nad pięknem ojczystej przyrody, będzie towarzyszyć, być może, głęboka refleksja nad przeszłością jego terenów oraz hołd składany pamięci tym, którzy oddali swoje życie broniąc słusznej sprawy.
Jeśli Chcesz uciec od miejskiego zgiełku i hałasu – to tu znajdziesz ostoję spokoju, ciszy oraz piękną przyrodę, co pozwoli Ci zregenerować siły byś pełen animuszu mógł wrócić do pracy. Oferta spędzenia czasu w naszej krainie wypływająca z ciągle doskonalącej się sieci gospodarstw agroturystycznych – to idealna odtrutka na stres, pogoń za pieniądzem i kłopoty dnia codziennego, zarówno zawodowe jak i osobiste. Na Polesiu możesz także wypocząć w licznych ośrodkach wypoczynkowych zlokalizowanych nad malowniczymi i jeszcze nieskażonymi jeziorami. Tu można także wypróbować swoje umiejętności wędkarskie i pływackie. Dzika i nieujarzmiona rzeka Bug uznawana jest w naszym regionie za rzekę najbardziej obfitującą w ryby. Jeśli swój pobyt zaplanujesz w lipcu czeka Cię dodatkowa atrakcja. Od kilku lat we Włodawie organizowany jest, trwający kilka dni festiwal pn. „Międzynarodowe Poleskie Lato z Folklorem”. Biorą w nim udział zespoły niemalże z całej kuli ziemskiej. Jest to doskonała okazja do poznania folkloru z różnych regionów świata.
Mamy nadzieję, że przedłożona oferta spędzenia urlopu w tym zakątku Polski jest atrakcyjna. Nie żałuj więc dni spędzonych w naszej krainie, która swym urokiem, ciekawą historią, niepowtarzalnym pięknem oraz wieloma innymi atrakcjami wynagrodzi poświęcony jej czas.

Poleski Park Narodowy
polska miniatura tundry i laso-tundry
Park utworzono 1 maja 1990 r. Jego aktualna powierzchnia wynosi 9647,73 ha. Park ten to polska miniatura tundry i laso-tundry, obszar o europejskim znaczeniu i niezmienionym krajobrazie, z dużymi naturalnymi zbiorowiskami roślin torfowiskowych. Szczególne bogactwo florystyczne cechuje rośliny naczyniowe - występuje tutaj ponad 900 gatunków roślin, z czego 170 należy do gatunków rzadkich, 43 gatunki objęte są ochroną ścisłą, a 15 ochroną częściową. Nagromadzenie północnych gatunków roślin nie jest w tej skali nigdzie w Polsce spotykane. Z rzadkich roślin północnych wymienić należy: brzozę niską, wierzbę lapońską i borówkolistną; z roślin atlantyckich: trzy gatunki rosiczek, aldrowandę pęcherzykowatą i bagnicę torfową. Równie bogaty jest świat zwierząt - ponad 30 gatunków ryb, wiele gatunków płazów i gadów, a osobliwością regionu jest żółw błotny. Na terenie Parku gnieździ się około 140 gatunków ptaków, m.in. cyranka, podgorzałka, błotniak łąkowy, orlik krzykliwy, bielik, kulik wielki, brodziec krwawodzioby, żuraw, bocian czarny, sowa błotna, wodniczka, podróżniczek, remiz, dziwonia.

Bolko
600-letni pomnik przyrody
W pozostałościach pofolwarcznego parku w Nniszowie rośnie 600-letni, najokazalszy w makroregionie dąb szypułkowy "Bolko" - pomnik przyrody. Dąb ma wysokość 53 m, okazałą, rozrośniętą koronę, a jego obwód wynosi 862 cm. Za pomniki przyrody uznano jeszcze kilka innych drzew rosnących w parku.

Załucze Stare
Muzeum Poleskiego Parku Narodowego
Muzeum Poleskiego Parku Narodowego zorganizowane w 1993 roku w miejscowości Załucze Stare (gmina Urszulin). Muzeum posiada trzy działy: ogólny - obrazujący charakterystykę Parku, warunki fizjograficzne, budowę geologiczną; etnograficzny - ukazujący eksponaty kultury materialnej miejscowej ludności; przyrodniczy - prezentujący wybrane gatunki zwierząt i roślin występujących w PPN. W muzeum prowadzone są zajęcia edukacyjne i dydaktyczne.

Poleski Park Krajobrazowy
4 enklawy, 5113 ha
Powierzchnia Parku 5113 ha, otuliny 16 954 ha, utworzony w 1983 roku na terenie gmin: Urszulin, Sosnowica, Stary Brus. PPK tworzą cztery enklawy rozmieszczone wokół Poleskiego Parku Narodowego. Krajobraz parku to mozaika pól, łąk, torfowisk, wód i lasów. Teren jest na ogół równinny z charakterystycznymi łagodnymi zagłębieniami zajętymi przez torfowiska lub trudno dostępne jeziora. Obszar Parku obfituje w ekosystemy wodne (ok. 15% powierzchni). Znajduje się tu kompleks tzw. stawów bruskich oraz dawne Jezioro Wytyckie. Osobliwością florystyczną Parku jest duże nagromadzenie roślin strefy atlantyckiej i bardzo bogata awifauna. W Parku znajduje się projektowany rezerwat przyrody - zarastające jeziorko Kahiźa.

Sobiborski Park Krajobrazowy
żółw błotny i 6 rezerwatów
Powierzchnia Parku ok. 10 000 ha, otuliny 9500 ha, utworzony w 1983 roku na terenie gmin: Włodawa, Hańsk, Wola Uhruska. SPK obejmuje najcenniejsze partie Lasów Sobiborskich z bardzo licznie występującymi torfowiskami i 7 śródleśnymi jeziorami, objętymi ochroną rezerwatową. Dominują tu zróżnicowane siedliska borowe - niemal wszystkie typy borów niżowych oraz brzezina bagienna. Osobliwością SPK jest żółw błotny, gatunek zagrożony wyginięciem, którego populacja jest największa w Europie Środkowej. Rzeka Tarasienka jest jedynym znanym rzecznym stanowiskiem w Europie strzebli przekopowej - reliktu glacjalnego. Licznie występują wilki, bobry oraz żmije zygzakowate. Bogata awifauna liczy co najmniej 130 gatunków lęgowych. Na terenie SPK utworzono sześć rezerwatów przyrody: Jezioro Orchowe, Magazyn, Żółwiowe Błota, Brudzieniec, Małoziemce oraz Trzy Jeziora.

Cerkiew we Włodawie
prawosławna pw. Narodzenia N.P.M.
Pierwsze wzmianki o Włodawie pochodzą z XIII w. Od 1475 roku była to posiadłość Sanguszków. Staraniem Andrzeja Sanguszki, król Zygmunt I nadał Włodawie około 1534 roku prawa miejskie. Miasto posiada szereg cennych zabytków, do których należy cerkiew parafialna prawosławna pw. Narodzenia N.P.M. Pierwotna wzmiankowana w 1564 r. Obecna wzniesiona w latach 1840-42 kosztem Augusta Zamoyskiego. Usytuowana na krawędzi skarpy nadbużańskiej na terenie dawnego cmentarza. Murowana, w typie cerkwi ruskiej, orientowana.

Czworobok we Włodawie
kramnice z XVIII wieku - Wołodyjowski vs Kmicic
Centralną część miasta stanowi obszerny czworoboczny rynek, którego środek zajmuje tzw. "czworobok" - zespół parterowych, sklepionych "kramnic" z XVIII wieku. Jest to zabytek o rzadko spotykanym rozwiązaniu urbanistyczno-architektonicznym przeznaczonym do celów handlowych. W tym miejscu Sienkiewicz umiejscowił pojedynek Wołodyjowskiego z Kmicicem. Zdjęcie przedstawia jedną z dwóch bram przejazdowych na osi wschód-zachód prowadzących na dziedziniec.

Kościół we Włodawie
Kościół Ojców Paulinów pw. św. Ludwika
Kościół Ojców Paulinów pw. św. Ludwika, wzniesiony w latach 1739-80, według projektu architekta Pawła Fontany. Późnobarokowy, typu centralno-podłużnego na rzucie ośmioboku z usytuowanymi od frontu dwiema kwadratowymi wieżami. Wyposażenie kościoła głównie XVIII-wieczne. W pobliżu znajduje się klasztor oo. Paulinów wzniesiony w latach 1711-17 wg projektu architekta Józefa Pioli. Na elewacji tablica upamiętniająca fundatora Ludwika Pacieja datowana na rok 1717.

Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego
zabytkowy zespół synagogalny
Muzeum udostępnione zostało zwiedzającym w lipcu 1983 roku. Jego siedzibą jest zabytkowy zespół synagogalny będący jednym z najcenniejszych w Polsce obiektów tego typu. Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego posiada jedną z większych po wschodniej stronie Wisły kolekcję żydowskich wytworów rzemiosła artystycznego oraz przedmiotów kultu religijnego. Muzeum koncentruje swoje zainteresowania naukowo-badawcze oraz wystawiennicze również na tematyce lokalnej kultury ludowej.

Sobibór - Muzeum Byłego Obozu Zagłady
Oddział Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego
W październiku 1993 roku otwarto Muzeum Byłego Obozu Zagłady w Sobiborze - Oddział Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego we Włodawie. Mieści się ono w budynku położonym na terenie dawnego hitlerowskiego obozu zagłady. Znajdująca się tam ekspozycja przedstawia historię obozu od jego powstania aż do dnia 14 października 1943 roku, kiedy to w wyniku zbrojnego buntu więźniów obóz przestał funkcjonować.

Kościół w Orchówku
Sanktuarium Maryjne, projekt Pawła Fontany
Najważniejszym zabytkiem sakralnym w miejscowości Orchówek (gmina Włodawa) jest późnobarokowy kościół poaugustiański pw. św. Jałmużnika, wybudowany z 2-wieżową fasadą w latach 1770-1789, prawdopodobnie według projektu Pawła Fontany. Kościół jest Sanktuarium Maryjnym z Cudownym Obrazem Matki Bożej Pocieszenia. We wsi Orchówek zachowały się także drewniane domy z XIX wieku.

Cerkiew w Uhrusku
XIII-wieczny gród, dawne biskupstwo
Wieś położona na skraju doliny Bugu. W XIII wieku w Uhrusku był gród obronny, cerkiew i klasztor oraz przez krótki okres siedziba biskupstwa prawosławnego. W centrum wsi zlokalizowany jest kościół z 1576-78 roku utrzymany po przebudowie w stylu klasycystycznym. Na wschodnim krańcu wsi ulokowana jest jednonawowa, murowana cerkiew prawosławna (pierwotnie unicka) pobudowana w 1849 r., utrzymana w stylu klasycystyczno-bizantyńskim.

Cerkiew w Sosnowicy
nieszczęśliwy romans Kościuszki
Wieś Sosnowica wzmiankowana w 1446 roku, w XVII-XIX wieku związana z rodem Sosnowskich. We wsi znajduje się kościół parafialny wzniesiony w latach 1790-1804 z dwiema wolnostojącymi dzwonnicami. W pobliżu zespół dworsko-parkowy oraz oficyna z 1783 roku odrestaurowana w 1999 roku. W zachodniej części wsi znajduje się, obecnie nieczynna, cerkiew prawosławna z 1891 roku z bogato zdobionymi elewacjami. Z miejscowością Sosnowica wiąże się miłosny epizod z życia Tadeusza Kościuszki.

Cerkiew w Horostycie
ikonostas z 1880 roku
W miejscowości Horostyta (gmina Wyryki) znajduje się wielokrotnie odnawiana cerkiew prawosławna z 1875 r. Jest to dawna cerkiew parafialna greko-katolicka z XVII wieku. Drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowana. Bogate wyposażenie wnętrza - ikonostas późnoklasycystyczny z 1880 roku przeniesiony z wcześniej istniejącej cerkwi. Obok tradycyjna drewniana dzwonnica zbudowana w 1861 roku. Zwiedzanie po uzgodnieniu tel. (082) 59-14-892.

Ołtarz Główny w Hańsku
Szymon Słowikowski, ok. 1716 r.
Kościół parafialny w Hańsku (dawna cerkiew parafialna, prawosławna, później greko-katolicka, wzmiankowana od 1564 roku) wyposażony jest w późnobarokowy ołtarz główny i dwa ołtarze boczne z ok. 1716 roku autorstwa Szymona Słowikowskiego. Przed ołtarzem późnobarokowa balustrada tego samego autora. Do bogatego wyposażenia należą też XVIII-wieczna barokowo-klasycystyczna chrzcielnica z piaskowca oraz ornaty z I połowy XVIII wieku.

Cerkiew w Hannie
fundacja Hieronima Floriana Radziwiłła, 1739-42
Drewniana cerkiew unicka w Hannie, fundacji Hieronima Floriana Radziwiłła, zbudowana w latach 1739-42. Przykład realizacji postanowienia Synodu Zamojskiego (unickiego) z 1720 roku, określającego, że wnętrze cerkwi miało być urządzone tak samo jak w kościołach łacińskich. Obecnie jest to kościół rzymsko-katolicki pw. św. Piotra i Pawła. Obok wznosi się drewniana dzwonnica z 1739 roku i murowana kapliczka z 1791 roku oraz drewniana plebania z 1844 roku.

Skansen w Holi
budownictwo ludowe Chełmszczyzny i Podlasia
Skansen powstał w 1985 roku, prowadzony społecznie przez Towarzystwo Miłośników Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia. W skansenie zgromadzono: wiatrak "koźlak" z początku XX wieku z Wołoskowoli, chałupę z końca XIX wieku z Wyryk, stodołę z XIX wieku z Okczyna, kapliczką przydrożną z XIX wieku, krzyż z Holi, piec garncarski, ule "kołody" z XIX wieku. Na terenie skansenu stanowisko ornitologiczne. Obok skansenu - cerkiew z 1702 roku wraz z dzwonnicą. Skansen czynny od kwietnia do października w godz. 10:00-18:00, z wyjątkiem poniedziałków.

Poleski Obszar Chronionego Krajobrazu
ok. 41 000 ha, łączy trzy parki
POChK o powierzchni ok. 41 000 ha, utworzony w 1983 r. na terenie gmin: Sosnowica, Urszulin, Cyców, Stary Brus, Wyryki, Hańsk, Włodawa, Wola Uhruska. POChK obejmuje znaczną część Równiny Łęczyńsko-Włodawskiej, łącząc zespół obszarów chronionych w rejonie Poleskiego Parku Narodowego z Sobiborskim Parkiem Krajobrazowym oraz Szackim Parkiem Narodowym na Ukrainie. Podstawowym elementem krajobrazu są rozległa równina z licznymi torfowiskami (m.in. Krowie Bagno, Torfowisko Dubeczyńskie), jeziorami (m.in. Białe Sosnowickie, Uściwierz, Białe Włodawskie) oraz lasami sosnowymi i mieszanymi. Na obszarze znajdują się rezerwaty: "Torfowisko nad Jeziorem Czarnym" oraz kilka projektowanych.

Nadbużański Obszar Chronionego Krajobrazu
wydmy z epoki paleolitu
Wschodnia część gminy Hanna o pow. 2595 ha (19% pow.) włączona została w 1990 r. do NOChK. Celem ochrony jest zachowanie ze względów przyrodniczych i archeologicznych wydmy piaszczystej porośniętej częściowo roślinnością sucholubną. Wydma kryje dużą ilość krzemionki i ceramiki będącej pozostałością obozowiska z okresu schyłku paleolitu, mezolitu i wczesnego brązu (od IX w. do połowy II w. p.n.e.).

Jezioro Białe
perła gminy Włodawa - I klasa czystości
Perłą gminy jest Jezioro Białe położone w miejscowości Okuninka, 7 km od Włodawy. Tereny wokół tego zbiornika stały się centrum wypoczynku i rekreacji. Jezioro ze względu na swoje atrakcyjne położenie jest interesującym subregionem o dużych walorach leczniczych, turystycznych i rekreacyjnych. Zajmuje obszar 106 ha, liczy 1616 m długości i 806 m szerokości, a długość linii brzegowej wynosi 4262 m. Maksymalna głębokość jeziora sięga 33 m. Wody Jeziora Białego mają I klasę czystości z twardym i piaszczystym dnem. Okolice są doskonałym miejscem odpoczynku dzięki bogatej infrastrukturze turystycznej.
